Hoe zit een rietplafond in elkaar?
Tegen de onderkant van de houten balken zijn latten gespijkerd. Daaronder hangen matten van riet: dunne stengels die met ijzerdraad tot een mat zijn gevlochten. Op het riet zit een laag pleister, vroeger meestal kalk, later ook gips. Die pleister drukt de stukadoor tussen de stengels door, zodat hij er achter blijft haken.
Tot diep in de vorige eeuw maakten stukadoors plafonds op deze manier. U vindt ze in de herenhuizen van de binnenstad en rond de Haarlemmerhout, in de arbeiderswoningen van het Rozenprieel en in veel jaren-30-huizen in Haarlem-Noord en -Zuid. Vaak met een kroonlijst of rozet, die bij het plafond hoort.
Zo herkent u een rietplafond
- Tik op het plafond. Het klinkt anders dan beton of gipsplaat: wat doffer, en op losse plekken hol.
- Bij een gat, een lamp of een schakelaardoos ziet u vaak de rietstengels zitten.
- Er lopen scheurtjes in een netpatroon of evenwijdig aan de balken.
- Er zitten bolle plekken in het plafond, of het hangt in het midden een beetje door.
Wat er mis kan gaan
Een rietplafond kan honderd jaar meegaan, maar het heeft zwakke plekken. De spijkers en het ijzerdraad kunnen doorroesten, zeker na een lekkage. Het pleister laat dan los van het riet en zakt. Een oude lekkage maakt het pleister zacht. En houten balken buigen in de loop der jaren door, waardoor scheuren ontstaan die steeds terugkomen.
Hangt een plafond zichtbaar door of vallen er stukken uit? Ga er dan niet meer onder zitten of slapen en laat het zo snel mogelijk bekijken. Een stuk pleister met riet erachter is zwaar.
Herstellen, afdekken of vervangen
- Herstellen. Zit het grootste deel nog vast, dan zetten we de losse delen vast met schroeven en brede ringen in de latten of balken. Echt losse stukken gaan eruit en worden aangevuld. De scheuren wapenen we, en daarna krijgt het plafond een nieuwe afwerklaag. Zo blijven het oude plafond en het lijstwerk bewaard.
- Afdekken. We schroeven nieuwe gipsplaten tegen het oude plafond, in de balken, en stucen die af. Er komt weinig stof en puin vrij en het plafond wordt een paar centimeter lager. Lijstwerk en rozetten verdwijnen daarbij wel uit het zicht of moeten opnieuw worden ingepast.
- Vervangen. Het oude plafond gaat er helemaal uit en er komt een nieuw plafond van platen, dat we afstucen. Dat geeft de meeste zekerheid en een kans om leidingen of geluidsisolatie mee te nemen, maar ook de meeste rommel: er komt veel stof en oud vuil vrij.
Wat past bij uw huis?
- Zit er waardevol lijstwerk, een rozet of een sierplafond aan het riet, kies dan voor herstel. Dat geldt zeker in een monument; lees ook stucwerk in een monument.
- Is het plafond vlak en zit het grotendeels vast, dan is herstel meestal ook de voordeligste keuze.
- Zit het plafond op veel plekken los of hangt het door, dan is afdekken of vervangen verstandiger.
- Gaat de ruimte toch helemaal open voor een verbouwing, dan is vervangen vaak het logische moment.
Wat wij doen
We kloppen het plafond af, kijken bij een opening naar het riet en de bevestiging, en bespreken met u welke aanpak past. Elke stap, tot en met het inpakken van de kamer tegen stof, komt als aparte regel in de offerte. Meer over herstel leest u bij pleisterwerk herstellen en bij lijstwerk en rozetten.
